پاريس به چاپ رسيده بود ولى به‌طور رسمى مورد استفاده قرار نگرفت « 1 » . تلگراف نيز يكى ديگر از منابع درآمد دولت و اين عوايد نيز مدت‌ها مانند عوايد پست به مقاطعه واگذار مىشد ، چنان‌كه تا اوايل مشروطه اداره و مقاطعه‌ى عوايد تلگراف در دست خانواده‌ى على قلى خان مخبر الدوله بود و مقاطعه‌ى كار سالى بيست هزار تومان به دولت مىپرداخت ولى مقارن استقرار رژيم مشروطه ولى خان سپهدار تلگراف ايران را به مبلغ سالانه 230 هزار تومان اجاره كرد . نظارت بر مخابرات تلگرافى ، به شرحى كه در فصول پيش گفته شد ، در شمال در دست روس‌ها و در جنوب در دست انگليس‌ها و در سال 1306 قمرى عايدات دولت از بابت تلگراف‌هاى داخله و خارجه روىهم‌رفته 348 / 210 قران بوده است . خالصه‌جات - املاك خالصه‌ى دولت تا سلطنت شاه عباس اول صفوى حساب و كتابى نداشت و نخستين‌بار آن پادشاه دفاترى براى ثبت مشخصات خالصه‌هاى دولت ترتيب داد . نادر شاه افشار بسيارى از املاك متعلق به مساجد و مدارس قديمه را از اختيار ملاها و روحانيون بيرون آورد و بر خالصه‌هاى دولت افزود و آغا محمد خان قاجار نيز آنچه از اموال غيرمنقول ياغيان و سركشان و مخالفان خود به دست مىآورد ، به مالكيت دولت مىافزود و تا زمان ناصر الدين شاه روزبه‌روز دامنه‌ى املاك خالصه وسعت يافت . در برابر افزايش املاك خالصه‌ى دولت ، بعضى از سلاطين قاجار يا از طريق فروش و يا بخشش املاك و يا واگذار كردن آن‌ها به اشخاص به اجاره‌ى چند ساله از عوايد آن املاك استفاده مىكردند . چنان‌كه ناصر الدين شاه در سال 1304 قمرى به علت احتياج به پول قسمتى از خالصه‌هاى دولت را فروخت . اما واگذارى املاك به اشخاص نيز به دو طريق صورت مىگرفت و در هردو صورت منظور دولت ، جلوگيرى از ويرانى املاك مزبور بود كه به علت عدم مراقبت دولت و عمال ماليه ، روزبه‌روز رو به خرابى مىرفت . يكى از دو طريقه واگذارى اين بود كه شاه به موجب قباله و فرمان در برابر رسومى چند املاكى را به اشخاص منتقل مىنمود و در حقيقت شاه خود را مالك اصلى دولت مىدانست ؛ چنان‌كه مظفر الدين شاه قصبه‌ى بزرگ سياه دهن ( تاكستان كنونى ) واقع بر سر راه قزوين به زنجان و همدان ، كه داراى 2000 خانه و ده مسجد و هشت حمام و چهار كاروانسرا و 80 باب دكان و ماليات سالانه‌ى آن 2000 هزار تومان نقد و 1000 خروار غله و 456 من كاه بود ، بابت

--> ( 1 ) - كاتالوگ سال 1340 تمبرهاى ايران ، نشريه‌ى انجمن تمبرشناسى ايران .